Efficiency IE Regelgeving Energietransitie

IE-regelgeving voor elektromotoren en frequentieregelaars (update 2026) – ontwikkelingen richting 2035

De Europese regelgeving voor elektromotoren is de afgelopen jaren sterk veranderd. De laatste verplichte efficiëntie-eisen zijn op 1 juli 2023 ingevoerd. Daarmee is de ontwikkeling echter niet gestopt. Bedrijven kijken tegenwoordig verder dan alleen het voldoen aan wetgeving en richten zich steeds meer op complete energie-efficiënte aandrijfsystemen, digitalisering en duurzaam ondernemen.

In dit artikel leest u wat de huidige regelgeving inhoudt, wat deze betekent voor uw organisatie en welke ontwikkelingen richting 2035 verwacht worden.

De huidige regelgeving (2026)

De Europese Ecodesign-verordening (EU) 2019/1781 stelt minimumeisen aan de energie-efficiëntie van elektromotoren en frequentieregelaars.

Sinds 1 juli 2023 gelden de laatste verplichte efficiëntie-eisen voor een groot deel van de driefasenmotoren binnen de Europese Unie. Deze regelgeving vervangt eerdere eisen uit de voorgaande Ecodesign-richtlijnen en vormt nog steeds de basis voor nieuwe elektromotoren die op de Europese markt worden gebracht.

De regelgeving heeft als doel:

  • Minder energieverbruik
  • Lagere CO₂-uitstoot
  • Lagere operationele kosten
  • Een eerlijk speelveld binnen de Europese markt
  • Stimulering van innovatieve en energiezuinige technologieën

Wat betekent dit vandaag?

Veel bedrijven denken dat de invoering van de regelgeving in 2023 het eindpunt was. In werkelijkheid is het juist het begin van een bredere energietransitie binnen de industrie.

De aandacht verschuift steeds meer van “voldoen aan de minimale eisen” naar “het optimaal benutten van energie”.

Daarbij spelen onder andere een belangrijke rol:

  • Verlaging van energiekosten
  • CO₂-reductie
  • Digitalisering van productieprocessen
  • Predictive Maintenance
  • Hogere beschikbaarheid van installaties
  • Lagere Total Cost of Ownership (TCO)

Waarom alleen IE3 of IE4 niet meer voldoende is

Een energiezuinige elektromotor is slechts één onderdeel van een efficiënt aandrijfsysteem. In veel toepassingen worden de grootste energiebesparingen gerealiseerd door de juiste combinatie van verschillende technieken.

Denk hierbij aan:

  • IE4- en IE5-elektromotoren
  • Frequentieregelaars voor toerentalregeling
  • Correcte dimensionering van motor en aandrijving
  • Intelligente monitoring
  • Data-analyse
  • Conditiegestuurd onderhoud
  • Optimalisatie van het complete aandrijfsysteem

Door niet alleen naar de motor, maar naar het totale systeem te kijken, worden vaak aanzienlijk grotere energiebesparingen gerealiseerd.

Ontwikkelingen richting 2030–2035

De komende jaren zal de focus steeds verder verschuiven naar slimme, geïntegreerde aandrijfsystemen.

Belangrijke ontwikkelingen zijn:

  • Verdere elektrificatie van industriële processen
  • Strengere duurzaamheidsdoelstellingen
  • Toenemende toepassing van IE5-technologie
  • Digital Twins voor simulatie en optimalisatie
  • AI en Machine Learning voor Predictive Maintenance
  • Integratie met energiemanagementsystemen (EMS)
  • Slimme koppelingen met SCADA- en ERP-systemen
  • Meer aandacht voor Total Cost of Ownership in plaats van alleen aanschafprijs

Hoewel niet al deze ontwikkelingen wettelijk verplicht zijn, worden ze steeds vaker toegepast om energieverbruik te verlagen en de bedrijfsvoering toekomstbestendig te maken.

IE5 krijgt een steeds grotere rol

IE5-elektromotoren zijn inmiddels voor steeds meer toepassingen commercieel beschikbaar. Hoewel deze efficiëntieklasse nog niet algemeen verplicht is, kiezen steeds meer bedrijven bewust voor IE5 vanwege:

  • Hogere energie-efficiëntie
  • Lagere energiekosten
  • Kortere terugverdientijden
  • Minder CO₂-uitstoot
  • Betere bijdrage aan ESG- en duurzaamheidsdoelstellingen
  • Toekomstbestendige investeringen

Slimme monitoring wordt de standaard

Moderne elektromotoren worden steeds vaker uitgerust met sensoren en digitale monitoring.

Hiermee kunnen bedrijven realtime inzicht krijgen in:

  • Vibraties
  • Temperatuur
  • Energieverbruik
  • Belasting
  • Bedrijfsuren
  • Rendement

Deze data maakt voorspellend onderhoud mogelijk, waardoor ongeplande stilstand wordt verminderd en installaties betrouwbaarder functioneren.

Conclusie

De energietransitie stopt niet bij de invoering van IE3- of IE4-motoren. De komende jaren verschuift de aandacht steeds verder naar complete aandrijfsystemen waarin elektromotor, frequentieregelaar, software en data samenwerken om maximale energie-efficiëntie te realiseren.

Organisaties die vandaag investeren in slimme en toekomstbestendige aandrijftechniek profiteren niet alleen van lagere energiekosten, maar zijn ook beter voorbereid op toekomstige technologische ontwikkelingen en duurzaamheidsdoelstellingen richting 2035.


European-efficiency-regulation-2021-2023-BP-ElektromotorenDownload

Wat zijn de gevolgen, op wie heeft dit effect en wat kunt u verwachten?

“Het is nu tijd voor de industrie om serieus te kijken naar nieuwe energiebesparende oplossingen die momenteel of in de nabije toekomst door fabrikanten en leveranciers binnen de energietransitie (zullen) worden aangeboden. De elektriciteitsprijs voor de industrie stijgt tot € 63,-/MWh. Ter vergelijking: in de eerste helft van 2016 was de prijs nog € 25,-/MWh. Daar komt bij dat er regelgeving komt over de uitstoot van CO2. Aandrijfsystemen bepalen voor bijna 70% het elektriciteitsverbruik van de Nederlandse industrie. Door nieuwe technieken is het mogelijk om 20 tot 30% winstgevende energiebesparingen te bereiken.“

Machinebouwers, OEM, industriële installateurs, ontwerpers/constructeurs, opdrachtgevers uit de industrie, inkopers, hoofd technische dienst, technisch kader en managers/consulenten van adviesbureaus gaan hier mee te maken krijgen.

Het moment is daar om te kijken naar energiebesparende oplossingen in de gehele aandrijfketen en niet uitsluitend (IE-)motoren. Fabrikanten en leveranciers van componenten en systemen kunnen nu al laten zien hoe zij samen met o.a. de industrie de oplopende kosten kunnen reduceren – en met welke nieuwe ontwikkelingen zij de industrie helpen het verschil te maken. Nu en in de toekomst. Alles in lijn met de regelgeving.

Regelgeving

VERORDENING (EU) 2019/1781 VAN DE COMMISSIE

van 1 oktober 2019

tot vaststelling van eisen inzake ecologisch ontwerp voor elektromotoren en snelheidsvariatoren overeenkomstig Richtlijn 2009/125/EG van het Europees Parlement en de Raad, tot wijziging van Verordening (EG) nr. 641/2009 betreffende eisen inzake ecologisch ontwerp voor stand-alone natloper-circulatiepompen en in producten ingebouwde natloper-circulatiepompen en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 640/2009 van de Commissie (Voor de EER relevante tekst)

EISEN INZAKE ENERGIE-EFFICIËNTIE VOOR MOTOREN

Met ingang van 1 juli 2021:

• de energie-efficiëntie van driefasemotoren met een nominaal vermogen gelijk aan of hoger dan 0,75 kW en gelijk aan of lager dan 1.000 kW, met twee, vier, zes of acht polen, die geen Ex eb-gecertificeerde motoren met verhoogde veiligheid zijn, voldoet ten minste aan het vastgestelde efficiëntieniveau IE3.

• de energie-efficiëntie van driefasemotoren met een nominaal vermogen gelijk aan of hoger dan 0,12 kW en lager dan 0,75 kW, met twee, vier, zes of acht polen, die geen Ex eb-gecertificeerde motoren met verhoogde veiligheid zijn, voldoet ten minste aan het vastgestelde efficiëntieniveau IE2.

EISEN INZAKE EFFICIËNTIE VOOR SNELHEIDSVARIATOREN

Met ingang van 1 juli 2021:

overschrijden de vermogensverliezen van snelheidsvariatoren die zijn bestemd voor bedrijf met motoren met een nominaal vermogen gelijk aan of hoger dan 0,12 kW en gelijk aan of lager dan 1.000 kW niet het maximale vermogensverlies dat overeenkomt met efficiëntieniveau IE2. De energie-efficiëntie voor snelheidsvariatoren (“VSD’s”), uitgedrukt in internationale energie-efficiëntieklassen (IE-klassen), wordt als volgt bepaald op basis van de vermogensverliezen: De maximale vermogensverliezen van klasse IE2 zijn 25 % lager dan de bekende referentiewaarde.

Indien het schijnbare uitgangsvermogen van een VSD tussen twee waarden ligt, moeten de hogere vermogensverlieswaarde en de lagere waarde van de verschuivingsfactor bij testbelasting worden gebruikt voor de bepaling van de IE-klasse.

Met ingang van 1 juli 2023:

• de energie-efficiëntie van Ex eb-gecertificeerde motoren met verhoogde veiligheid met een nominaal vermogen gelijk aan of hoger dan 0,12 kW en gelijk aan of lager dan 1.000 kW, met twee, vier, zes of acht polen, en eenfasemotoren met een nominaal vermogen gelijk aan of hoger dan 0,12 kW voldoet ten minste aan het vastgestelde efficiëntieniveau IE2.

• de energie-efficiëntie van driefasemotoren die geen remmotoren, Ex eb-gecertificeerde motoren met verhoogde veiligheid of andere explosieveilige motoren zijn, met een nominaal vermogen gelijk aan of hoger dan 75 kW en gelijk aan of lager dan 200 kW, met twee, vier of zes polen, voldoet ten minste aan het vastgestelde efficiëntieniveau IE4.

De energie-efficiëntie van motoren, uitgedrukt in internationale energie-efficiëntieklassen (IE-klassen), is vastgesteld in verschillende tabellen voor verschillende waarden van het nominale uitgangsvermogen PN. De IE-klassen worden bepaald bij nominaal uitgangsvermogen (PN) en nominale spanning (UN), bij 50 Hz-bedrijf en een referentie-omgevingstemperatuur van 25 °C. Voor referentiewaarden uit de tabellen kunt u contact opnemen met B&P Elektromotoren.

Elektromotoren

Energiezuinigere elektromotoren nu al verkrijgbaar bij B&P elektromotoren B.V.

Al die elektromotoren … verschillende technieken en allemaal verkrijgbaar. IE3, IE4 en zelfs al IE5, waar kiest u voor? Machinebouwers, eindgebruikers en engineeringbureaus komen steeds meer in aanraking met verschillende motortechnieken: asynchroon, permanent-magneet of synchroon-reluctantie. Wat de beste keuze voor u is bespreken we graag. We helpen u mee met het maken van de juiste keuze. Wat zijn de gevolgen als u kiest voor PM of synchroon-reluctantie motoren, zit uw klant hierop te wachten of niet? Is de keuze duurzaam of niet?

Frequentieregelaars

Energiezuinigere frequentieregelaars die voldoen aan wet- en regelgeving nu en straks verkrijgbaar bij B&P Elektromotoren B.V.

IE efficiency bij frequentieregelaars? Hoe zit het nu en straks. In combinatie met een elektromotor, aan welke efficiency voldoe ik dan. Waar moet ik op letten?  Wat zijn de exacte referentiewaarden? We helpen u graag verder.

Meten is weten – Softwarematige hulpmiddelen

Waarom kunnen we via allerlei apps wel de conditie van onze auto’s monitoren, via andere apps weer allerlei huishoudelijke producten bedienen en doen we hier niks mee met elektromotoren en frequentieregelaars? Zou dit wat oplossen? Kan dit al?

Efficiënt onderhoud : conditie gebaseerde monitoring
Hoe simpel kan het zijn? Gebruik de intelligentie van de frequentieregelaars van B&P om de toestand van de motor en de applicatie te monitoren. De tool detecteert op basis van metingen en feiten dat iets in de applicatie verandert, dat in de nabije toekomst defecten kan veroorzaken.

Het grote voordeel van dit systeem is een constante bewaking van de statorwikkelingen, de trillingen in de applicatie en het belastingprofiel. Dit in tegenstelling tot de periodieke controles die vaak door externe partijen worden uitgevoerd. Bovendien heeft de frequentieregelaar voor deze taken geen ‘cloud’-aansluiting of verbinding met een PLC nodig. De analyse van de data  gebeurt in de regelaar – nergens anders.

Uptime omhoog – kosten omlaag
Het belangrijkste voordeel is uiteraard de uptime flink stijgt doordat ongewenste stilstand tot een minimum wordt beperkt . Tegelijkertijd worden kosten bespaard omdat onnodig preventief wordt voorkomen en geen derden hoeven te worden ingehuurd voor het uitvoeren van metingen.

Reikwijdte
De intelligentie van de regelaar kan ook worden ingezet voor positionerings- en synchronisatietoepassingen. Dit maakt dure, ingewikkelde servo-regelingen en kwetsbare sensoren overbodig. Het potentieel van de frequentieregelaar reikt daarmee verder dan u denkt.

Geen frequentieregelaar, toch uw elektromotor monitoren?

B&P heeft een oplossing voor prestatiebewaking van elektromotoren. De gegevens tijdens bedrijf van de motor worden geëxporteerd en verzonden naar de cloud, waardoor preventief onderhoud eenvoudig wordt en het risico op niet-geplande downtime wordt vermeden.

Een tool op de motor meet trillingen, temperatuur en bedrijfsuren van de elektromotor en maakt een diagnose van eventuele fouten. Met een smartphone of tablet kan de informatie worden verzameld via een App – beschikbaar in Android en iOS versies – en kan verzonden worden naar de cloud via Bluetooth® of gateway. De opgeslagen gegevens kunnen worden geanalyseerd via smartphone of tablet op een dynamische manier.

Wilt u meer informatie, neem dan contact op met B&P Elektromotoren B.V.